

GDU Publik Hüquqi Şəxsin Kimya-biologiya fakültəsinin Anatomiya, fiziologiya və zoologiya kafedrasının – 2411.01- “İnsan və heyvan fiziologiyası” ixtisası üzrə Fəlsəfə Doktoru Proqramı əsasında sabiq doktorant Məmmədova Aytac Yasin qızının “Termostress zamanı Texas albinos bildirçinlərinin homeostazının öyrənilməsi və tənzimlənməsi” mövzusunda biologiya elmləri üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almaq üçün təqdim etdiyi dissertasiya işinin müzakirəsi keçirildi. Azərbaycan Respublikası Ali Attestasiya Komissiyasının tələblərinə uyğun müzakirənin təşkili üçün kafedra əməkdaşları və digər kafedraların professor-müəllimləri də müzakirədə iştirak üçün dəvət edilmişdir. İclasın sədri Anatomiya, fiziologiya və zoologiya kafedrasının müdiri prof.Vəfa Fərman qızı Məmmədova, katibi isə Lalə Rəşid qızı Abdullayeva oldu. İclasda doktorantın elmi rəhbəri ADAU PHŞ Gigiyena və qida təhlükəsizliyi kafedrasının a.e.d., professoru Tağıyev Arif Əlirza oğlu və GDU PHŞ Anatomiya, fiziologiya və zoologiya kafedrasının ikinci elmi rəhbəri b.ü.f.d. dosent Tükəzban Vaqif qızı Rüstəmova iştirak etdilər. İclasda dəvət olunan üzvlər Anatomiya və yoluxmayan daxili xəstəliklər kafedrasının dosenti İsgəndərov Telman Bayram oğlu, dos. Fərzəliyev Vamik İmamverdi oğlu, Epizolotologiya, mikrobiologiya və parazitologiya kafedrasının a.e.ü.f.d. baş müəllimi Məmmədov Ramil Telman oğlu, Gigiyena və qida təhlükəsizliyi kafedrasının baş müəllimi Hüseynova Aytən Aydın qızı, GDU-nin PHŞ Kimya-biologiya fakültəsinin dekanı kimya elmlər doktoru, professor Alverdiyev İsfəndiyar Cavid oğlu, Botanika kafedrasının müdiri, AMEA-nın müxbir üzvi, b.e.d., professor Novruzov Vaqif Seyfəddin oğlu, dosenti Aslanova Yeganə Azad qızı, Ekologiya və təbiəti mühafizə kafedrasının müdiri, b.e.d., professor Əhmədova Sevda Zahid qızı, Botanika kafedrasının fəxri professoru Həsənov Mirzə İsmayıl oğlu, Kimya kafedrasının müdiri, dosenti Məmmədova Aynur Teyyub qızı, dosenti Rzayev Mətanət Firuddin qızı, doktorantura şöb.müd. Vəliyev Maqsud Rauf oğlu və Anatomiya, fiziologiya və zoologiya kafedrasının əməkdaşları iştirak etdilər.
Mövzunun aktuallığı və işlənmə dərəcəsi. Dünyada son dövrlərdə ərzaq çatışmamazlığı ilə külli miqdarda insanlar çətinliklə qarşılaşırlar. İnsanların ətə olan tələbatı 2024-cü ildə iki dəfədən artıq artmışdır. Bunu nəzərə alaraq, alimlər bitki mənşəli ət yaratmış və həmin ətlərin gələcək 10 illikdə 140 milyon dollarlıq istehsal olunacağını göstərirlər. ABŞ-da IMPOSSİBLE-foods firması bitkilərdən ət hazırlayan müəssisədə il ərzində milyon ədəd burger hazırlamağı qarşıya məqsəd qoyub. Hal-hazırda insanların ətə olan tələbatının ödənilməsində quş ətinin istehsalı birinci yeri tutur. Buna görə quşçuluq bütün ölkələrdə şəxsi təsərrüfatlarla yanaşı sənaye əsasında da inkişaf etdirilir. Toyuqkimilər dəstəsinin, əsl toyuqkimilər yarımdəstəsinin, qırqovulkimilər fəsiləsindən olan bildirçin cinsi ən çox ABŞ-da, Fransada, İngiltərədə, Yaponyada əhalinin ətə olan tələbatının bir hissəsini təmin edir.
Tədqiqatın elmi yeniliyi. Respublikamızda ilk dəfə olaraq ətlik istiqamətli “Texas albinos” və “Faraon” cinsli bildirçinlərin yüksək temperatur şəraitində saxlanılması zamanı homeostazda əmələ gələn dəyişikliklər müəyyənləşdirilmiş, temperatur stressinin qarşısının alınma yolları işlənib hazırlanmışdır. Homeostazda əmələ gələn patoloji dəyişikliklərin qarşısını almaq üçün hər başa düşən hava mübadiləsi müəyyənləşdirilmişdir. Bildirçinlərin temperatur stressi zamanı onların stressdə olduğuna vaxtında diaqnoz qoymaq üçün biomarkerlərdən də istifadə edilmişdir.
Aytac Yasin qızı Məmmədova 15 elmi işin müəllifidir. Bunlardan, 2-si xaricdə olmaqla 5 məqalə, 2 –si xaricdə olmaqla 7 konfrans materialı, 1 metodik göstəriş və 1 informasiya vərəqi nəşr olunmuşdur.
